ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු නීතිය  පිළිබඳව සේවායෝජකයින්  හා සේවකයින් සතුව ඇත්තේ ඉතා සීමිත දැනුමක්  බව පැහැදිලිව  පෙනී යන්නේ දෙපාර්ශ්වය අතර ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් ඇති වූ පසුය. යම් සේවකයකු සිය සේවා කාලය තුළ දී තම ස්වාමි පක්ෂය සමග කෙලෙස ගනුදෙනු කළ යුතු ද? ස්වාමි පක්ෂය තම සේවකයින් හට අදාළ නීති රාමුව තුළ සැලකිය යුත්තේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳවත් වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුත්තේ වර්තමාන ආර්ථික රටාව තුළ සේව්‍යයා හා සේවකයින් අතර ගැටුම් ඇති වීමේ වඩා වැඩි ප්‍රවණතාවක් ඇති බැවිනි. බොහෝ සේවා යෝජකයින් තම සේවකයින් හට අවශ්‍ය පමණටත් වඩා වැඩි ලෙසට සැලකුව ද අවසානයේ නීතිය මගින් ද සේවකයා වෙත යම් මුදලක් ගෙවන ලෙසට නියෝග කිරීමට සිදුවන අවස්ථා එමටය.  අනෙක් අතට සේවකයා ද සේවායෝජකයා හට තම උපරිමයෙන් කටයුතු කළ ද අවසානයේ නීතිය මගින් ද සේවකයා වෙත යම් මුදලක් ගෙවන ලෙසට නියෝග කිරීමට සිදුවන අවස්ථා එමටය.  අනෙක් අතට සේවකයා ද සේවා යෝජකයා හට තම උපරිමයෙන් කටයුතු කළ ද අවසානයේ නීතියේ පිහිට ද නොලැබි යන අවස්ථා ඕනෑ තරම් අප  දැක ඇත. මෙයට හේතුව  දෙපාර්ශ්වයම නීතියට අනුකූලව සිය කටයුතු ඉටු නොකිරීම නිසා යැයි කීම නිවැරදිය.

මෙලෙස සේව්‍යයා හා සේවකයා නීතිය  තුළ  අතරමං වන ස්ථානයක් ලෙස පාරිතෝෂික දීමනා (Gratuity) දැක්විය හැක. 1983 අංක 12 දරන පාරිතෝෂික ගෙවීම් පනත සමාජ සුරක්ෂිතභාවය හා සුබ සාධනය සම්බන්ධව ඉදිරිපත් කර ඇති අග්‍රගණ්‍ය පනතක් ලෙස දැක්විය හැක. මෙහිදී  සේවකයා හා සේවායෝජකයා අතර ඇති බැඳීම් හා කළගුණ සැලකීම යන කරුණු නීතිය මගින් තහවුරු කරනු ලබයි.

මෙම පාරිතෝෂික දීමනා ලබා ගැනීමට සුදුසුකම් ලැබිම සඳහා ප්‍රධාන ලෙස කරුණු 2ක් සම්පූර්ණ කළ යුතුය.
එනම්:

1. ආයතනයේ සේවක ප්‍රමාණය සේවකයින් 15දෙනකුට වඩා වැඩි විය යුතුය.
2.සේවකයා ඉහත සඳහන් ආයතනයට වසර 05කට වඩා සේවය කළ යුතුය.
මෙම ඉහත සඳහන් සුදුසුකම් සපුරනු ලබන ඕනෑම  සේවකයකු හට පාරිතෝෂික ගෙවීම් අනිවාර්ය වන අතර මෙය සේවය අවසන් කළ දින සිට දින 30ක කාලයක් තුළ ගෙවිය යුතුය. එසේ නොගෙවන්නේ නම් 1992 අංක 62 දරන සංශෝධිත පනත අනුව දඩ මුදලක් ද සමග අයකර  ගැනීමට හැකියාවක් ඇත. එහිදී මාසයක් ප්‍රමාද වූ විට 10 ක් ද, මාස 03ක් ප්‍රමාද වූ විට 15 ක් ද, මාස 05ක් ප්‍රමාද වූ විට 20ක් ද සහ මාස 12ක් ප්‍රමාද වූ විට 25ක දඩයක් ද සමග ගෙවීමට ද සේවායෝජකයා හට සිදුවේ.

ඉහත ආකාරයේ පාරිතෝෂික ගෙවීමට සේවායෝජකයා විසින් අ‍පොහොසත් වීමේ දී සේවකයන් විසින් අදාළ ප්‍රදේශයේ පිහිටි සහකාර  කම්කරු කොමසාරිස් හෝ දැනුවත් කළ යුතු අතර එහිදී කම්කරු කොමසාරිස්වරයා හට එවැනි මුදල් අයකර දීමේ බලය ලබාදී ඇත. එලෙස අයකර ගැනීමට අ‍පොහොසත් වුවහොත් සේවායෝජකයා හට නඩු පවරා පසුව අයකර ගැනීමට කම්කරු කොමසාරිස්වරයා හට බලය ලබා දී ඇත. එහිදී යම් සේවායෝජකයකු වරදකරු වුවහොත් පාරිතෝෂික මුදලට අමතරව රුපියල් 500ක දඩ මුලකට  හෝ මාස 06ක සිර දඬුවමකට ද යටත් කළ හැකි වේ.
මෙහිදී දෙපාර්ශ්වයම විසින් දැනගත යුතු කාරණයක් නම් කිසි විටෙකදී මෙම පාරිතෝෂික දීමනාව සඳහා සේවකයාගේ වැටුපෙන් හෝ වෙනත් අයුරකට කිසිදු මුදලක් අයකර ගත නොහැකි බවයි.

මෙම පාරිතෝෂික දීමනා ලබාදීමට බැඳී නොසිටින ආයතන වන්නේ
1. සමූපකාර සමිති
2.පළාත් පාලන ආයතන
3. රාජ්‍ය සේවකයන්
4. සේවාදායක මුදලක් නොගෙවන විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයක් ඇති ආයතන
5. ගෘහ සේවකයන්
6. පෞද්ගලික රියැදුරන්

පාරිතෝෂික දීමනා ගෙවීමේදී හා ලබා ගැනීමට යාමේ දී පාරිතෝෂික දීමනා ගණනය කිරීම පිළිබඳව ද අවබෝධය ලබාගැනීම වැදගත්ය. පාරිතෝෂික වැටුප ගෙවනු ලබන්නේ සේවා කාලය සම්පූර්ණ කරන ලද වසර ගණනටය. පාරිතෝෂිකය ගෙවනු ලබන්නේ අවසාන වැටුපට වන අතර එයට දිරිදීමනා, කොමිස්, ප්‍රවාහන ගාස්තු වැනි වැටුපට අමතරව එකතුකර ඇති ගෙවීම් කොටස් පිළිබඳව නොසලකා හරිනු ලබයි.

පාරිතෝෂික මුදල ගණනය කිරීමේදී   මාසික වැටුප් ලබන්නන් හට වර්ෂයකට මාස 1/2 ක වැටුප් ප්‍රමාණයක් ලෙස ද ෙදෙනික වැටුප් ලබන්නන්ට වර්ෂයකට දින 14ක වැටුප් ප්‍රමාණයක් ලෙස පාරිතෝෂික දීමනා ගණනය කිරීම සිදු කරනු ලබයි.

පාරිතෝෂික දීමනා ගණනය කිරීමේදී සේවකයාගේ සේවා කාලය මීළඟට වැදගත් වන තවත් කරුණකි. එහිදී සේවකයා හට අනුමත නිවාඩු වර්ජන හෝ සේවා ස්ථානය වසා තැබිම නිසා සේවයට වාර්තාකිරීමට නොහැකි වීම යන කරුණු සේවකයා සේවයට නොපැමිණි දින ලෙස නොසැලකේ. නමුත් සේවකයාගේ වරදින් නොපැමිණි විට එම දින සේවකයා සේවයට නොපැමිණි දින ලෙස සලකනු ලබයි.
kasun
යම් ආයතනයක සේවකයා මිය ගොස් ඇත්නම් ඔහුගෙන් එම ආයතනය භාරවන අය පාරිතෝෂික ගෙවිය යුතුය. යම් මුදලක් නඩුවක් පවතින විට දී එම මුදල නඩුවෙන් පසුව ගෙවිය යුතු යම් මුදලක් බූදල් නඩුවක් පවතින විට දී එම මුදල නඩුවෙන් පසුව ගෙවිය යුතු නම් අනිවාර්යයෙන්ම එය ලබා දිය යුතුය. කම්කරුවා මියගිය විට ද ඔහු ගේ නීත්‍යනුකූල උරුමකරුවන්ට පාරිතෝෂික දීමනාව ලබා දිය යුතුය.

ඉහත කරුණු සලකා බැලීමේ දී බොහෝ සේවායෝජකයන් සිය සේවකයන්ගේ සේවා කාලය වසර 05කට වඩා වැඩි වන අවස්ථාවලදී පාරිතෝෂික ගෙවීම සඳහා යම් මුදල් ප්‍රමාණයක් වෙන්කර තැබිමෙන් අනිසි කරදරයන්ට ලක්වීම වළක්වා ගතහැක. එසේම  සේවකයා ද තම සේවය අවසන්කරනු ලබන දිනය පිළිබඳව පැහැදිලිව ස්වාමියා වෙත පූර්වයෙන් දැනුම් දීමට උත්සාහ දැරීමෙන් දෙපාර්ශ්වයේ ඇති විය හැකි ගැටුම්  අවම කරගත හැක.  අවසානයේ පාරිතෝෂිකය යනු අවංකව සේවය කරන ලද සේවකයින් වෙත සේවායෝජකයින් ගෙවිය යුතු දීමනාවක් විනා විෂමාචාර වංක චෝදනාවලින් යුතු පුද්ගලයින්ට ගෙවීමට නීතියෙන් නියම කළ දීමනාවක් නොවන බව මතක තබා ගත යුතුය. මේ සඳහා සේවාපත්වීමේ ලිපිය ද තම සේවා කාලය තහවුරු කිරීම සඳහා වැදගත්ම බව සේවකයන් ද තරයේ සිත් තබා ගත යුතුය.