මානවයාගේ උපතේ සිට විපත දක්වා විවිධාකාරයෙන් සමාජය සමග ගනුදෙනු කිරීමට සිදු වේ. මෙසේ සිදු වන ගනුදෙනුවලදී බොහෝ විට තම අයිතීන් මෙන්ම හිමි විය යුතු දේ අහිමි වන අවස්ථා ද එමටය. මෙවැනි අවස්ථා වලදී බොහෝ දෙනකු කට වහරට අනුව කියනුයේ මානව හිමිකම් එකට යන්නැයි කියාය. මෙලෙස  කීවද මේ කුමන ආකාරයෙන් කුමන කරුණු මත කළ යුතුදැයි යන්න පිළිබඳව බොහෝ දෙනකු තුළ අවබෝධයක් නොමැත. පුරවැසියන් ලෙස සමාජය සහ එහි ස්ථාපිතව ඇති ආයතන හා කටයුතු කිරීමේ දී බොහෝ විට සිදුවන අකටයුතුකම් වෙනුවෙන් යා යුතුව ඇත්තේ මෙම ආයතනයට වීම තුළ ඒ පිළිබඳව සැකෙවින් අවබෝධයක් ලබා ගත යුතුමය.

1996 අංක 26 දරන මානව හිමිකමි කොමිෂන් සභා පනත මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවීමට අදාළව සහන ලබා ගත හැකි ආයතනයක් පිහිටු වනු ලැබූ පනතකි. මෙම පනතෙහි 3 වන වගන්තියට අනුව සාමාජිකයන් 5 දෙනෙකුගෙන් කොමිෂන් සභාව සමන්විත විය යුතු අතර එහි ධුර කාලය වසර 03කි.

මෙම පනතේ (2* 2 වැනි වගන්තිය මගින් පැහැදිලිව නඩු පැවරීමේ හැකියාවක් මෙම ආයතනය වෙත ලබා දී ඇත. මෙම නඩු පැවරීම සඳහා බලයක් ලබා දී ඇති කරුණු මොනවාදැයි පුරවැසියන් ලෙස  සෑම විටම පාහේ අවබෝධයෙන් සිටීම වැදගත්ය.

ඉහත පනතෙහි 10 වන වගන්තියෙන් දක්වා ඇති පරිදි මූලික අයිතිවාසිකම්වලට අදාළ පැමිණිලි භාර ගැනීම හා විමර්ශනය මෙම පනත යටතේ ආයතනය වෙත ලබා දී ඇති සුවිශේෂ බලතලයකි. යම් පුරවැසියකුගේ මූලික අයිතියක් කඩවීමේදී එම කඩවීම් පිළිබඳව සොයා බලා විමර්ශනය කිරීමේ බලය මෙම ආයතනය වෙත ලබා දී ඇත.

මෙහිදී යම් පැමිණිල්ලක් කිරීම සඳහා පුද්ගලයකු කි‍්‍රයා කිරීමේ දී එම පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා එම පුද්ගලයා දැරූ වියදම වුවද නැවත ගෙවීමේ හෝ ප‍්‍රදානය කිරීමේ හැකියාව කොමිෂන් සභාවට ඇත.

යම් පුද්ගලයකු පුද්ගලික පැමිණිලි යොමු කළ හැකි අවස්ථාවන් දෙකක් මෙම පනතෙහි 14 වන වගන්තියෙන් දක්වා ඇත. එහිදී 14 (අ* වගන්තියට අනුව විධායක හෝ පරිපාලන කි‍්‍රයාවක් මගින් සිදු වන මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවීම හෝ කඩවීමට ආසන්නව පැවතීම, මෙහිදී විධායක හෝ පරිපාලන කි‍්‍රයාවෙන් පසු රාජ්‍ය නිලධාරියකු පොලිසිය ඇතුළු ති‍්‍රවිධ හමුදාවෙහි නිලධාරීන්ගෙන් සිදු වන කි‍්‍රයා ලෙස  අර්ථ දැක්විය හැක.

මීට අමතරව 1979 අංක 48 දරන ත‍්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතට අදාළ කි‍්‍රයාවන් මගින් මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවීම හෝ කඩවීමට ආසන්නව පැවතීම වැනි හේතු මත පැමිණිලි කළ හැක.kasun

මෙම මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවට පැමිණිලි කිරීම පෞද්ගලිකව කළ හැකි කි‍්‍රයාවකි. ඒ සඳහා කළ යුත්තේ මානව හිමිකම් මූලස්ථානය අංක 14. ආර්. ඒ. ද මෙල් මාවත, කොළඔ 04 යන ස්ථානයෙන් හෝ කලාපීයව පිහිටුවා ඇති කාර්යාලයන් තුළින් නොමිලේ නිකුත් කරනු ලබන පෝරම කට්ටල දෙක පුරවා නැවත භාර දීමයි. මෙහිදී යම් මූලික අයිතියක් කඩ වී නොමැත්තේ නමි ඒ පිළිබඳව දින 30 ක් ඇතුළත පැමිණිලි කළ තැනැත්තා වෙත දැනුම් දෙනු ලබන අතර එසේ නොමැති විටදී සමථ කිරීම හෝ නඩු කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ බලයක් මෙම ආයතනය වෙත ඇත.

මෙම ආයතනයට ඇති බලතල අතරට ප‍්‍රධාන ලෙසම එම ආයතනය විසින් ලබා දෙනු ලබන යම් නියෝගයක් පැහැර හැරීම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අපහාස කිරීමක් ලෙසට ගත හැකි යැයි 21 වැනි වගන්තිය මගින් ප‍්‍රකාශ කිරීම තුළ මෙම ආයතනය සතුව ඇති බලතලයන්හි ප‍්‍රමාණය මනාව විදහා දක්වයි.

මෙම කරුණු පිළිබඳව සලකා බැලීමේ දී අප විසින් මානව හිමිකමි පිළිබඳව මනා අවබෝධයකින් මෙම ආයතනයෙහි සේවය ලබා ගත යුතු වේ. එවිට වඩාත් ඵලදායිී ලෙස මෙම ආයතනයෙහි සේවය ලබා ගත හැකිවනවා පමණක් නොව තම අයිතීන් මනාව සුරක්‍ෂිත කර ගැනීමට ද හැකියාවක් ලැබෙනු ඇත.