අයින්ස්ටයින් කියන නම බොහෝ දෙනාට හුරු පුරුදුයි. අයින්ස්ටයින් කියන්නේ කවුදැයි ඇසුවොත් විසිවන සියවසේ මහා ප‍්‍රාඥයා වැනි විවිධ පිළිතුරු ලැබේවි. ඔහු සාපේක්ෂතාවාදය ඉදිරිපත් කළ බවත් බොහෝ දෙනා අසා ඇති. එහෙත් සාපේක්ෂතාවාදය කියන්නේ කුමක් ද යන්න නම් බොහෝ දෙනා නො දැන සිටින්නට පුළුවන්. අයින්ස්ටයින් සාපේක්ෂතාවාදය ඉදිරිපත් කළේ පියවර දෙකකිනි. විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය මුලිනුත් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය පසුවත් ඉදිරිපත් විය. මේ ලිපියෙන් මම විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයට පසුබිම් වූ කරුණු කාරණා කිහිපයක් ගැන අවධානයට ලක් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි. විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ ගණිතමය ස්වභාවයන් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු නොකර එහි සරල අදහස හා පසුබිම් කරුණු ගැන වැඩි විස්තරයක් කිරීමට සිතමි.

බොහෝ දෙනා අයින්ස්ටයින් කුඩා කල ඉතා අදක්ෂ බව කියන කතාව අසත්‍යයක්. ඒ කතාව ඇති වී ඇත්තේ විශ්වවිද්‍යාලයේ එක් විභාගයක් ඔහුට නැවත ලිවීමට සිදු වී ඇති නිසයි.  උපාධි නිමා කළ ද අයින්ස්ටයින්ට විශ්වවිද්‍යාලයේ තැනක් ලැබුණේ නැත. එහෙයින් ඔහු රැුකියාව කළේ පේටන්ට් කාර්යාලයේය. අයින්ස්ටයින්ගේ නම ඉදිරියේ සටහන් වන වැදගත් ම අධ්‍යයන තුනක් ම සිදුවුණේ ඔහුට අවුරුදු 25 දී එක අවුරුද්දක කාලයක් ඇතුළතයි. ඔහු ආචාර්ය උපාධියක් හිමි කරගත්තේ ඊටත් වසර කීපයකට පසුයි. විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයත් මේ අධ්‍යයනවලින් එකක්.

එකල තිබූ භෞතික විද්‍යාවේ දැවැන්තයා වූ නිවුටන් පැවසුවේ කාලය අපේ සම්බන්ධයකින් තොරව ගලා යන බවයි. එනම් අප හැමට ම කාලය ගත වෙන්නේ එක ම ආකාරයට බවයි. අවකාශය ද අපේ සම්බන්ධයකින් තොරව පවතින බව නිවුටන් කීවේය. යම් කිසිවක දිගක් සැලකුවහොත් ඒ දිග එක එක පුද්ගලයා මත වෙනස් නොවන බව නිවුටන්ගේ අදහස විය. උදාහරණයක් ලෙස ඔබ ඉදිරියේ ඇති මේසයක දිග කාටත් එක ම දිගකි. එහෙත් නිවුටන්ට අනුව චලිතය නම් එක එක පුද්ගලයාට පෙනෙන ආකාරය වෙනස් වේ. අප වාහනයක ඉදිරියට යන විට අවට ඇති දෑ පිටුපසට යනු දැනේ. හුළ`ගක් හමන විට හුළ`ග එන දෙසට දිව්වොත් හුළෙ`ග් වේගය වැඩිය. හුළ`ග හමන දෙසට ම දිව්වොත් හුළෙ`ග් වේගය අඩුය. විශ්වය මේ ආකාර යැයි නිවුටන් කීවේය.

අයින්ස්ටයින් සිටි කාලයේ මයිකල්සන් හා මෝලි නම් විද්‍යාඥයෝ ආලෝකය පිළිබඳ ඉතා සියුම් පරීක්ෂණයක් කළ හ. සරලව පැහැදිලි කළහොත් පරීක්ෂණයේ අරමුණ වූයේ ඉහත සුළෙ`ග් වේගය මෙන් ආලෝකයේ වේගයත් දුවමින් බලන විට වෙනස් වන්නේ ද යන්න සෙවීමයි. (මේ වාක්‍යය ඉතා සරල නිරූපණය කිරීමක් බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවෙයි.* නිවුටන් නිවැරදි නම් ආලෝකය එන අතට දුවමින් බැලූවොත් ආලෝකයේ වේගය වැඩි විය යුතුයි. ආලෝකය යන අතටම දුවමින් බැලූවොත් ආලෝකයේ වේගය අඩු විය යුතුයි. එහෙත් පරීක්ෂණය සිදු කර බැලූ විට සුළෙ`ග් සිදුවන දේ ආලෝකයේ සිදුවන්නේ නැති බව පෙනුණි. කුමන අතට දිව්වත් ආලෝකයේ වේගය එක ම විය. නිවුටන් වැරදි බව පෙනිණි. මෙය පැහැදිලි කිරීම ඊළ`ග අභියෝගය විය.

අයින්ස්ටයින් මීට විසඳුමක් දුන්නේය. එහෙත් ආලෝකයේ වේගය බලන ආකාරය මත වෙනස් නොවූයේ ඇයි ද යන්නට ඔහු පැහැදිලි කිරීමක් දුන්නේ නම් නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු ආලෝකයේ මේ හැසිරීම ප‍්‍රශ්න කිරීමෙන් තොරව පිළිගත්තේය. ඉන්පසු නිවුටන් විසින් මූලිකව පිළිගන්නා ලද කාලය හා අවකාශය සැම දෙනාටම ඒකාකාරී ය යන්න අයින්ස්ටයින් බැහැර කළේය. ඒ වෙනුවට ඔහු ආලෝකයේ ප‍්‍රවේගය සැමටම සාපේක්ෂව එකම අගයකි යන්නෙන් අරඹා ගණනය කිරීම් කළේය. එවිට පෙනුණේ වස්තුවක දිග, පළල මෙන්ම කාලය ද අප එකිනෙකාට සාපේක්ෂව වෙනස් වන බවය.

එමෙන්ම ඒවා වස්තුවේ චලිතය මත රඳා පවතින බවය. වස්තුවේ කුඩා වේගවල දී අපට මේ දිගෙහි හා කාලයෙහි වෙනස නොදැනෙන තරම්ය. සැම දෙනාටම කාලය ගත වන්නේ එකම අයුරින් බවත් සැම දෙනාටම පෙනෙන්නේ එකම දිග පළල බවත් අප සිතන්නේ  ඒ නිසාය.

අයින්ස්ටයින් සිදු කළ මේ ක‍්‍රියාවෙන් අපට බටහිර විද්‍යාවේ ස්වභාවය ගැන අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය. බටහිර විද්‍යාව හෝ එහි ඉතිහාසය ගැන පුළුල්ව හදාරා නැති එහෙත් බටහිර විද්‍යාව භක්තියෙන් අදහන සමහරුන් කියන්නේ බටහිර විද්‍යාව අතිවිශිෂ්ට බවත්, එහි සෑම දෙයක් ම ප‍්‍රශ්න කරන බවත්,  ඕනෑ ම දෙයක හේතුව සෙවීමට වෙහෙසෙන බවත්ය. බටහිර විද්‍යාව දිගින් දිගටම වර්ධනය වන බවත් මෙතෙක් හේතු හොයා නො ගත් දේ නුදුරු අනාගතයේ දී ම හොයා ගනු ඇති බවත් වැඩිදුරටත් ඔවුන් මහත් උද්දාමයෙන් පවසනු ඇත.

එහෙත් මෙතන අයින්ස්ටයින් සිදු කළ දෙය විමසීමෙන් ඔවුන්ගේ අදහස්වල වරද වටහා ගත හැකිය. මයිකල්සන් හා මෝර්ලි පරීක්ෂණයක් කර ආලෝකයේ වේගය සියලූ අවස්ථාවලට සාපේක්ෂව නියත අගයක් බව දුටුවෝය. එය ප‍්‍රශ්නයක් වූයේ ඇයි? එය ප‍්‍රශ්නයක් වූයේ නිවුටන්ගේ අදහසට එය නො ගැළපීම නිසාය. නිවුටන් නො සිටියේ නම් ප‍්‍රශ්නයක් ද නැත. ගැටලූ ඇති වන්නේ ද අදහස් නිසා ම බව මින් පෙනේ.

දැන් ආලෝකයේ වේගය නියතයක් වීම ගැටලූවක් වී ඇත්තේ නිවුටන්ගේ කල්පිතය නිසාය.  අයින්ස්ටයින් කළේ ආලෝකයේ වේගය නියත අගයක් වීමට හේතුවක් සෙවීම ද? නැත. ඔහු එවන් හේතුවක් දුන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු එය ප‍්‍රශ්න කිරීමෙන් තොරව මූලික කරුණක් ලෙස පිළිගත්තේය. මෙහි දී හොයාගත් හේතුවක් නැත. අයින්ස්ටයින් කළේ නිවුටන්ගේ අදහස් ප‍්‍රතික්ෂේප කරමින්, එනිසා ම මතු වෙන ප‍්‍රශ්නය මග හැර යාමය. ඉන්පසුව අයින්ස්ටයින්ට තමාගේ මේ ක‍්‍රියාව නිසා නව ප‍්‍රශ්නයක් ඇති විය. එය නම් මෙතෙක් කලක් නිවුටන්ගේ භෞතික විද්‍යාව පරීක්ෂණ ප‍්‍රතිඵල සමග ගැළපුණේ ඇයි ද යන්නය. ගණනය කිරීමකින් ඊට ඔහු දුන්නේ සරල පිළිතුරකි. එනම්, නිවුටන්ගේ භෞතික විද්‍යාව වැරදි නමුත් ඒ වරද සාමාන්‍ය අවස්ථාවල දී ඉතා කුඩා අගයක් වූ නිසා එය පරීක්ෂණවලට හසු නො වූ බවයි.

බටහිර විද්‍යාවේ කල්පිතයක් ඇතිවෙන්නේ ගැටලූවක් ඇති වූ පසු නොව ගැටලූ ඇති වන්නේ ම කල්පිත නිසාය. අනෙක් අතට අවසානයේ කර ඇත්තේ ගැටලූවලට හේතු සෙවීමක් නොව ගැටලූව මගහැර යාමකි. නිවුටන්ගේ ගැටලූව මගහරිමින් අයින්ස්ටයින් පිළිතුරු දුන්නේ තමාගේම ගැටලූවකටය. මෙයින් පෙනෙන්නේ බටහිර විද්‍යාව හේතු හඳුනා ගනිමින් ක‍්‍රමයෙන් වර්ධනය වන්නක් නොව පද්ධතියෙන් පද්ධතියට මාරු වන්නක් බවයි. මෙවැනි ක‍්‍රියාවක් අනුගමනය කරන බටහිර විද්‍යාව සත්‍යයකට ආසන්න වන බවක් කිව හැකි නො වේ.

අයින්ස්ටයින්ගේ මතය ගැන තරමක් අසා ඇති ඇතැම්හු එහි දිග හා කාලය වෙනස් වීම අනිත්‍යයට සම්බන්ධ කිරීමට උත්සාහ කරති. ඉහළ ම පෙළේ බුද්ධිවාදියකු (ර්එසදබ්කසිඑ* වූ අයින්ස්ටයින් එළඹුණේ ඊට හාත්පසින් වෙනස් ප‍්‍රවේශයකටය. ඔහු අවකාශය හා කාලය එකතු කර ‘අවකාශ කාලය’ යනුවෙන් සංකල්පයක් නිර්මාණය කළේය. අයින්ස්ටයින්ට අනුව අවකාශය හා කාලය නිරීක්ෂණය කරන අයගේ හා වස්තුවල චලනය මත වෙනස් වුව ද එම දෙක ඒකාබද්ධ කළ පසු නියත වේ.

අයින්ස්ටයින් නිර්මාණය කළ සංකල්පය ඉතා භයානක අකාරයෙන් නිත්‍යභාවය ගැන පවසන අතර අතීත, වර්තමාන, අනාගත සියලු දෑ ආරම්භයේ සිට ම නිශ්චිතව තීරණය වී ඇත යනාදී නියතිවාදී මතයන්ට ද තල්ලුවක් ලබා දුන්නේය. ඒ නිසා සාපේක්ෂතාවාදය බුදු දහම සමග ඈඳිය යුතු නොවේ.

අයින්ස්ටයින් අවකාශයට හා කාලයට සමාන තැනක් දුන් බවට සාවද්‍ය මතයක් පවතී. ඔහු ඒ දෙක ඒකාබද්ධ කළ ද ඒවාට සමතැනක් දුන්නේ නැත. ඔහු අවකාශය තාත්වික සංඛ්‍යාවලින් නිරූපණය කළ අතර කාලය නිරූපණය කළේ අතාත්වික සංඛ්‍යාවලිනි.
නිවුටන්ගේ මතවාදය පැවති සමයේ, පෘථිවියේ හා දිව්‍ය ලෝකයේ කාලය වෙනස් වේගවලින් ගලා යන බව කියැවෙන බෞද්ධ මතය භෞතික විද්‍යා උගතකුට විහිළුවක් සේ පෙනීමට ඉඩ තිබුණි. අද මෙවැනි දෑ සිදුවන බවට පිළිගැනීමට බාධාවක් නැත. සියල්ලට මුල් වී තිබුණේ නිවුටන්ගේ උපකල්පනය මය. මෙයින් අප අවබෝධ කරගත යුත්තේ බටහිර විද්‍යාව උපකල්පන උඩ රඳා පවතින පද්ධතියෙන් පද්ධතියකට මාරු වන්නක් මිස ක‍්‍රමික විකාශනයක් සිදුවන්නක් නොවන බැවින්, එය මත පිහිටා වෙනත් දැනුම් පද්ධති ගැන කෙරෙන විවේචන සලකා බැලිය යුත්තේ ඒවායේ සීමා මායිම් සියුම්ව හඳුනා ගනිමින් බවයි.

තමලූ මලිත්ත පියදිගම   

poik Untitled-14